Energia jest coraz droższa, jedna konferencja klimatyczna goni drugą. Dlatego, aby do 2020 roku zredukować zużycie energii o 20 procent, Unia Europejska wyznaczyła stosowne dyrektywy. Również niemieckiemu rządowi przyświeca ten cel i w mię− dzynarodowym „planie akcji wydajności energetycznej” wymaga wzrostu wydajności o 20 procent. Kolejne, europejskie i krajowe założenia mają podobne cele.

Nikogo nie powinno dziwić, że ten temat spotkał się również z uznaniem w zakresie wind i schodów ruchomych.

Dyrektywa VDI 4707

Aby inwestorom, architektom i planistom ujednolicić sposób zapotrzebowania wind w energię, logiczne było wprowadzenie stałych kryteriów, tak jak choćby ma to miejsce przy lodówkach, w których wska− zywane są klasy wydajności energetycznej (A++, A+, A, B, C,...). Dlatego, po długiej i wnikliwej dyskusji z fachowcami w tej branży, grupa pracowników VDI opracowała i opublikowała projekt zarządzenia VDI 4707. Ukazał się on w grudniu 2007 roku. Zarządzenie obejmuje informacje do− tyczące zarówno zużycia energii wind w stanie spoczynku, jak i podczas pracy. Strata energii w budynku nie jest w tym przypadku rozważana, ponieważ ma to niewielki wpływów na windę. Zwrócenie uwagi i wysoka komplekso− wość tematu dyrektywy VDI, odzwierciedlają się również w dużej liczbie prote− stów i propozycji ulepszenia zarządzenia, złożonych przez związki producentów wind i dostawców komponentów. 5 września 2008 roku, komisja odpowie− dzialna za temat, spotkała się ze wszystkimi zainteresowanymi stronami na posiedzeniu w Düsseldorfie, aby omówić zastrzeżenia i wypracować kompromis. 

Przykład niezadowolenia

Propozycja zmiany (złożona zarówno przez VDMA jak i przez przedsiębiorstwo OSMA− Aufzüge) dotycząca tematu normalizacji zapotrzebowania na energię, czy raczej zużycia energii (która przyjęta powinna zostać w dyrektywie), mówiła żeby windy wszystkich rozmiarów miały szansę znaleźć się w klasie A. Nieprzypadkowo zużycie energii - tak jak w przypadku auta – podano w połączeniu z energią potrzebną do przebycia zaplanowanej trasy. Zgodnie z projektem zarządzenia, normalizacja powinna być przeprowadzana w ten sposób, a zużyta energia podzielona przez przejechaną trasę i przez siłę nośną windy. Należy w tym miejscu dodać, że według normy EN 81 (która zawiera zasady bezpieczeństwa dla konstrukcji do budowy wind) powierzchnia użytkowa, połączona jest z obciążeniem użytkowania. Oznacza to, że popularna winda o wymiarach 1,10 x 1,40 m, może przewozić maksymalnie 4−6 osób (odpowiednio 450 kg.), a jej ciężar użytkowy musi wynosić 630 kg. Zachowując środki bezpieczeństwa, możliwa jest redukcja ciężaru użytkowego, przy jednoczesnym zachowaniu wielkości kabiny. Dzięki temu napędy i przeciwwaga zastosowana dla mniejszego ciężaru użytkowego potrzebowałyby mniejszej ilości energii. Jeżeli opisana wyżej normalizacja z projektu dyrektywy, zostanie wprowa− dzona w życie, tysiące wind (które wcześniej wymagały oszczędzania energii poprzez małą siłą nośną i wykonane zostały jako zgodnie z EN 81, albo te które dzisiaj znów zostaną tak wykonane) otrzymają złą wartość wydajności energetycznej, jako windy z minimalną siłą nośną wykonane zgod− nie z normą EN 81. Otrzymają więc niewłaściwą wartość (efektywnie zmierzoną według metod projektu zarządzenia), pomimo, że zużyły około 35 procent mniej energii w cyklu pracy! Windy te, również we wszystkich kategoriach użytkowania projektu zarządzenia, otrzymają (od pół godziny pracy dzien− nie w kategorii 1, do 6 godzin pracy w kategorii 4) również złą wartość dla całkowitego zużycia energii, pomimo, że efektywnie zużywają pomiędzy 19 procent w kategorii 1, do 34 procent w kategorii 4. W skrajnym przypadku, niewłaściwe wartości spowodują zakwa− lifikowanie do złej klasy wydajności energetycznej.

W niemieckim prawie budowlanym, nie są wymagane żadne minimalne siły nośne dla wind. Obwiązują wyłącznie minimalne rozmiary kabiny dla transportu wózków inwalidzkich, noszy dla chorych lub łóżek. W prawie budowlanym nie będzie więc windy 630 kg, czy 1000 kg, a wymagane, będą powierzchnie 1,1 x 1,4 metra (dla transportu wóz− ków inwalidzkich), 1,1 x 2,1 metra (dla transportu noszy) itd. 

Dlatego padła propozycja, że osiągnięcie normalizacji następuje przez zmierzone zużycie energii po przebytej drodze i z istniejącą powierzchnią kabiny. Ten sposób postępowania, ma być ana− logiczny do sposobu, który już dziś będzie można zastosować przy przygotowaniu paszportów energetycznych dla budynku. 

Przykład (wyssany z palca, a jednak realistyczny)

W 1998 roku, pan Mustermann postawił budynek, w którym musiała zostać umieszczona winda do transportu noszy. Montowana wówczas winda, jako napęd, miała nowoczesną w tamtym czasie kombinację otrzymaną z przekładni obiegowej i silnika jednofazowego. Siła udźwigu została zredukowana według obowiązującej w swoim czasie normy TRA 200. 

W 2009 roku, kolega Mustermanna – pan Maier, zbudował obok równie wysoki budynek. Otrzymał on nową, równie wielką windę z dużą siłą udźwigu, według normy EN 81. Producenci sklasyfikowali windę według normy VDI 4707 w klasie B. 

Jakiś czas później, pewien najemca z budynku pana Mustermanna, wynajął dodatkowo część pomieszczeń od pana Maier’a. W międzyczasie zapytał pana Mustermanna, jaką klasę energetyczną posiada budynek, więc właściciel zlecił wykonanie pomiarów fachowcom. Starsza winda (pana Mustermanna) zakwalifikowana została do klasy C. 

Rok później pan Mustermann i pan Maier spotkali się i porównywali swoje rachunki za windy. Ze zdziwieniem stwierdzili, że przy niemal identycznej długości jazdy, rachunek pana Mustermanna jest niższy niż rachunek pana Maiera. Następnego dnia, oburzony pan Maier zadzwonił do swojego producenta windy i zażądał wyjaśnienia, jak to możliwe, że otrzymał windę, która pomimo lepszej klasy energetycznej ma wyższe zużycie energii niż stara winda pana Mustermanna? Przecież podobnie jak pan Mustermann, potrzebował widny, która może przewieźć nosze. Odpowiedzi producenta windy nie zamieszczamy, bo nie nadaje się ona do zacytowania. 

Branża wind

Po wielu latach kiedy temat zużycia energii nie odgrywał większej roli, problematyką tą intensywnie zajmują się teraz również przedsiębiorstwa z branży wind. W wielu przypadkach, urządzenia zużywają bowiem więcej energii niż jest to konieczne. W przypadku nowych produktów, temat ten jest ze wszech miar uwzględniany. Wiele dobrych pomysłów przeniesionych zostaje przez różne przedsiębiorstwa na rynek, co w efekcie doprowadzi do zredukowania przyszłego zapotrzebowania na energię przez nowe windy. 

Ważne dla administratora

Niektóre możliwości oszczędności są relatywnie proste i korzystne do zastosowania (np. wyłączenie światła w ka− binie). Większa liczba wyżej wspomnianych ulepszeń wydajności energetycznej jest jednak mało sensowna w większości dostępnych w budynkach starych urządzeń. Oczywiście trzeba iść naprzód i korzystać z rozwiązań podbijających rynek. Dlatego montowanie nowych wind powinno odbywać się z wielu powodów. Jednym z nich jest uwzględnianie mniejszego zużycia energii. 

Podsumowanie

Obecna dyskusja napędza inżynierów i techników we wszystkich przedsiębiorstwach, rozwijając rozwiązania ubogie w zużycie energii. Jej marnotrawstwo zostanie dzięki temu zminimalizowane, co wszystkim wyjdzie na dobre.